Nizom

Milliy ilmiy identifikator tizimini tashkil etish, yuritish va undan foydalanish tartibi to‘g‘risida

LOYIHA. Ushbu matn — Nizomning tasdiqlash arafasidagi tahriri. Nizomning 59-bandiga muvofiq har bir tasdiqlangan tahrir versiya raqami, tasdiqlangan sana va kuchga kirish sanasi bilan shu sahifada doimiy saqlanadi.

LOYIHA

TASDIQLANGAN

[Tashkilot to‘liq nomi] rahbarining

20___-yil “___” ______dagi

___-son buyrug‘i bilan

[TIZIM NOMI] MILLIY ILMIY IDENTIFIKATOR TIZIMINI TASHKIL ETISH, YURITISH VA UNDAN FOYDALANISH TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI

NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom [TIZIM NOMI] milliy ilmiy identifikator tizimini (bundan buyon matnda Tizim deb yuritiladi) tashkil etish va yuritish, ilmiy ishlarga doimiy identifikator berish, ularning metama’lumotlarini yagona registrda (bundan buyon matnda Registr deb yuritiladi) hisobga olish, PDF nusxalarini Tizimning milliy elektron arxivida (bundan buyon matnda Tizim arxivi deb yuritiladi) saqlash, resolver orqali doimiy yo‘naltirishni ta’minlash, shuningdek Operator va a’zolar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi.

Tizim O‘zbekiston Respublikasida mustaqil milliy ilmiy identifikatsiya infratuzilmasi sifatida faoliyat yuritadi va [Tashkilot to‘liq nomi] tomonidan boshqariladi.

[Izoh: ushbu Nizomning lokal hujjat, idoraviy normativ-huquqiy hujjat yoki boshqa turdagi hujjat sifatidagi yakuniy huquqiy maqomi Operatorning tashkiliy-huquqiy maqomi va normativ vakolatidan kelib chiqib huquqiy ekspertiza jarayonida aniqlashtirilishi lozim.]

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

– identifikator — ro‘yxat obyektiga Tizim orqali bir marta beriladigan, ushbu Nizom talablariga muvofiq shakllantiriladigan va obyektni doimiy ravishda aniqlash uchun xizmat qiladigan noyob raqamli-belgili yozuv;

– prefiks — Operator tomonidan a’zoga beriladigan to‘rt xonali raqamli kod bo‘lib, identifikatorda Tizimning “20” belgisi bilan birga “20.XXXX” ko‘rinishida qo‘llaniladi;

– suffiks — a’zo tomonidan o‘z prefiksi doirasida shakllantiriladigan, 4 tadan 32 tagacha belgidan iborat noyob qism;

– resolver — identifikatorni qabul qilib, foydalanuvchini tegishli yo‘naltirish sahifasiga yoki Tizimning arxiv va holat sahifasiga yo‘naltiradigan dasturiy-texnik xizmat;

– yo‘naltirish sahifasi — ro‘yxat obyekti to‘g‘risidagi asosiy metama’lumotlar, identifikator, yozuv holati va obyektga kirish shartlari ko‘rsatiladigan, a’zo tomonidan yuritiladigan ochiq internet sahifasi;

– metama’lumot — ro‘yxat obyektini tavsiflaydigan, uni izlash, aniqlash, iqtibos keltirish va hisobga olish imkonini beradigan tuzilmaviy ma’lumotlar majmui;

– depozit — a’zo tomonidan ro‘yxat obyektining metama’lumotlari, PDF nusxasi, yo‘naltirish sahifasi manzili va zarur tasdiqlarni Registr hamda Tizim arxiviga belgilangan tartibda taqdim etish jarayoni;

– a’zo — Operator bilan a’zolik shartnomasini tuzgan, prefiks olgan va ushbu Nizomga muvofiq identifikatorlardan foydalanish huquqiga ega bo‘lgan yuridik shaxs;

– ro‘yxat obyekti — ushbu Nizomning 27-bandida nazarda tutilgan, identifikator berilishi va Registrga kiritilishi mumkin bo‘lgan ilmiy ish;

– chaqirib olish — ro‘yxat obyektining ilmiy, nashriy, huquqiy yoki boshqa asoslar bo‘yicha muomaladan qaytarilganini ko‘rsatuvchi, yozuvni o‘chirmasdan unga tegishli holat va ogohlantirish belgisini qo‘yish jarayoni.

3. Tizim faoliyati quyidagi majburiy prinsiplar asosida amalga oshiriladi:

– mustaqillik — Tizim xalqaro DOI tizimiga bog‘lanmagan, uning tarkibiy qismi yoki milliy segmenti hisoblanmaydi hamda uni almashtirish yoki u bilan raqobatlashish maqsadini ko‘zlamaydi;

– ma’nosizlik — identifikator tarkibida obyektning nomi, muallifi, sanasi, sohasi, turi, tashkiloti yoki boshqa mazmuniy ma’lumot kodlanmaydi;

– o‘zgarmaslik — faollashtirilgan identifikator o‘zgartirilmaydi, boshqa obyektga berilmaydi, qayta ishlatilmaydi va o‘chirilmaydi;

– yagonalik — bitta ro‘yxat obyektiga faqat bitta identifikator beriladi, takror yozuv aniqlanganda u “dublikat” holatiga o‘tkaziladi;

– doimiylik va vorislik — Registr, Tizim arxivi, resolver, dasturiy ta’minot va domenlarning uzluksiz ishlashi hamda zarur hollarda voris tashkilotga o‘tkazilishi ta’minlanadi;

– ochiqlik — ommaviy metama’lumotlar ochiq litsenziya asosida taqdim etiladi, bazaviy API bepul bo‘ladi;

– huquqlarning saqlanishi — ro‘yxat obyektining to‘liq matniga bo‘lgan mualliflik va boshqa huquqlar tegishli huquq egalarida qoladi;

– tarixiy yozuvni saqlash — tuzatish, chaqirib olish, dublikat yoki nizoli holat yozuvni o‘chirishga sabab bo‘lmaydi.

2-bob. Tizimning maqsadi va vazifalari

4. Tizimning asosiy maqsadi O‘zbekistonda yaratilgan yoki O‘zbekiston ilmiy va ta’lim muassasalari tomonidan e’lon qilingan ilmiy ishlarni barqaror aniqlash, ularning bibliografik hisobini yuritish, uzoq muddat saqlanishini ta’minlash va ularga doimiy elektron havola yaratishdan iborat.

5. Tizimning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

– ro‘yxat obyektlariga yagona qoidalar asosida doimiy identifikator berish;

– ilmiy ishlarning metama’lumotlarini markazlashgan Registrda jamlash va yangilab borish;

– ro‘yxat obyektlarining PDF nusxalarini Tizim arxivida saqlash, ularning yaxlitligi va qayta tiklanish imkoniyatini ta’minlash;

– identifikatorlarni resolver orqali yo‘naltirish sahifalari bilan doimiy bog‘lash;

– ilmiy ishlar to‘g‘risidagi ochiq metama’lumotlardan foydalanish uchun qidiruv va bazaviy API xizmatlarini taqdim etish;

– yozuvlarning holati, tuzatishlari, chaqirib olinishi va dublikatlari tarixini ochiq qayd etish;

– a’zolar uchun depozit, monitoring va texnik integratsiya vositalarini yaratish;

– Tizim faoliyatining doimiyligi va vorisligini tashkiliy, huquqiy hamda texnik choralar bilan ta’minlash.

6. Tizim markazlashgan Registr va resolver asosida ishlaydi. A’zolar Tizimga shartnoma asosida ulanadi, o‘z prefiksi doirasida identifikator nomzodlarini shakllantiradi hamda ushbu Nizomda belgilangan tartibda depozitni amalga oshiradi.

Tizimda identifikator berilishi ilmiy ishning mazmuni, ilmiy yangiligi, sifati, plagiat mavjudligi, mualliflik ustuvorligi yoki nashrning ilmiy maqomi Operator tomonidan tasdiqlanganini anglatmaydi.

3-bob. Identifikator: tuzilishi va talablar

7. Identifikator “20.XXXX/suffiks” shaklida tuziladi, bunda:

– “20” — Tizim belgisi;

– “XXXX” — a’zoga Operator tomonidan beriladigan to‘rt xonali prefiks;

– “suffiks” — a’zo tomonidan ushbu Nizomning 8-bandiga muvofiq shakllantiriladigan noyob qism.

Identifikatorning barcha qismlari birgalikda yagona va bo‘linmas yozuv hisoblanadi.

8. Suffiks quyidagi talablarga javob berishi shart:

– 4 tadan kam va 32 tadan ko‘p bo‘lmagan belgidan iborat bo‘lishi;

– faqat lotin alifbosining “a”dan “z”gacha bo‘lgan kichik harflari, “0”dan “9”gacha bo‘lgan raqamlar va defis belgisidan tashkil topishi;

– bo‘sh joy, bosh harf, milliy alifbodagi maxsus harf, nuqta, qiya chiziq, pastki chiziq yoki boshqa belgilardan iborat bo‘lmasligi;

– obyekt nomi, muallif familiyasi, nashr sanasi, fan sohasi, obyekt turi, tashkilot nomi yoki boshqa anglashiladigan mazmunni ifodalamasligi;

– a’zoning ayni prefiksi doirasida ilgari qo‘llanilmagan bo‘lishi.

9. Faollashtirilgan identifikator:

– tahrir qilinmaydi va qismlari almashtirilmaydi;

– boshqa ro‘yxat obyektiga ko‘chirilmaydi;

– a’zolik tugatilganda ham bekor qilinmaydi;

– yozuv chaqirib olingan, dublikat yoki shubhali deb topilganda ham saqlanadi;

– hech qanday holatda qayta berilmaydi.

Bir obyektga xato tarzda ikki yoki undan ortiq identifikator berilganligi aniqlansa, asosiy yozuv saqlanib, qolgan yozuvlar ushbu Nizomning 45-bandiga muvofiq “dublikat” holatiga o‘tkaziladi.

10. Identifikator depozit to‘liq qabul qilinib, ushbu Nizomning 33-bandiga muvofiq “faol” holatida faollashtirilgan paytdan boshlab berilgan hisoblanadi.

Identifikator ro‘yxat obyektining o‘zida, bibliografik tavsifida va yo‘naltirish sahifasida to‘liq shaklda ko‘rsatiladi. Identifikatorga elektron havola ushbu Nizomning 35-bandida belgilangan resolver manzili orqali beriladi.

11. “20.9000”dan “20.9999”gacha bo‘lgan prefikslar sinov prefikslari hisoblanadi.

Sinov prefikslari dasturiy integratsiya, o‘quv, namoyish va texnik tekshiruvlar uchun qo‘llaniladi hamda ular bo‘yicha:

– doimiy saqlash va uzluksiz resolver kafolati berilmaydi;

– yozuvlar qayta o‘rnatilishi, o‘zgartirilishi yoki o‘chirilishi mumkin;

– identifikatorlardan rasmiy nashr, bibliografik iqtibos yoki huquqiy tasdiq sifatida foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi;

– barcha sahifalarda “SINOV” belgisi ko‘rsatiladi.

4-bob. Operator, uning huquq va majburiyatlari

12. [Tashkilot to‘liq nomi] Tizimning yagona Operatori hisoblanadi.

Operator Tizimning Registri, resolveri, Tizim arxivi, dasturiy ta’minoti, rasmiy veb-resurslari, domenlari va texnik integratsiya vositalarini boshqaradi hamda ushbu Nizomda nazarda tutilgan vakolatlarni amalga oshiradi.

13. Operator quyidagilarga majbur:

– a’zolik arizalarini ko‘rib chiqish, a’zolar bilan shartnomalar tuzish va prefikslar hisobini yuritish;

– Registr, Tizim arxivi, resolver, qidiruv xizmati va bazaviy API xizmatining ishlashini ta’minlash;

– depozitlarni sintaktik, texnik va shakliy talablarga muvofiqligi yuzasidan tekshirish;

– faollashtirilgan identifikatorlar, metama’lumotlar va yozuv holatlari tarixini doimiy saqlash;

– ma’lumotlarning zaxira nusxalarini yaratish, ularning yaxlitligini tekshirish va avariya holatida qayta tiklash choralarini ko‘rish;

– a’zolarning yo‘naltirish sahifalari va resolver maqsad manzillarini monitoring qilish;

– aniqlangan xatolar, dublikatlar, chaqirib olishlar va nizoli holatlarni ushbu Nizomga muvofiq qayd etish;

– texnik hujjatlar, API tavsifi, depozit formatlari, amaldagi tariflar va Nizom tahrirlarini rasmiy veb-saytda e’lon qilish;

– foydalanuvchilar va a’zolarning murojaatlarini belgilangan muddatlarda ko‘rib chiqish;

– Tizimning doimiyligi va vorisligi bo‘yicha hujjatlashtirilgan reja yuritish.

14. Operator quyidagi huquqlarga ega:

– ariza beruvchi va a’zolardan Tizim talablariga rioya etilishini tasdiqlovchi hujjatlar va tushuntirishlarni so‘rash;

– talablarga mos kelmaydigan depozitlarni faollashtirmasdan qaytarish;

– dublikat, noto‘g‘ri yoki shubhali yozuvlarni tekshirish uchun vaqtincha belgilash va qo‘shimcha ma’lumot talab qilish;

– a’zoning texnik integratsiyasi, yo‘naltirish sahifalari va identifikatorlardan foydalanish holatini masofadan monitoring qilish;

– ushbu Nizomning 48 — 52-bandlarida nazarda tutilgan hollarda a’zolikni to‘xtatib turish yoki bekor qilish;

– xavfsizlikni, barqarorlikni va oqilona foydalanishni ta’minlash maqsadida API va boshqa xizmatlar uchun texnik limitlar belgilash;

– Tizim faoliyatiga oid statistik va tahliliy ma’lumotlarni shaxsga doir ma’lumotlarni oshkor qilmagan holda e’lon qilish.

15. Operator [TIZIM NOMI] nomi, Tizimning rasmiy belgilari, dasturiy ta’minoti, “id.[domen]” resolver domeni, asosiy va zaxira domenlaridan foydalanishni boshqaradi.

Tizim nomi, logotipi va boshqa farqlovchi belgilaridan a’zo maqomi, hamkorlik yoki identifikatorning haqiqiyligi to‘g‘risida chalg‘ituvchi tasavvur hosil qiladigan tarzda foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Operator Tizim nomi va belgilarining huquqiy muhofazasini, shu jumladan tovar belgisi sifatida ro‘yxatdan o‘tkazish masalasini belgilangan tartibda hal qiladi.

16. Tizim xizmatlari uchun tariflar ushbu Nizomdan alohida tasdiqlanadigan “Tizim xizmatlari uchun tariflar va to‘lovlar to‘g‘risidagi hujjat” bilan belgilanadi.

Tariflar a’zolik, prefiks, depozit, qo‘shimcha texnik xizmatlar va boshqa haq evaziga ko‘rsatiladigan xizmatlarga tatbiq etilishi mumkin. Ushbu Nizomning 40-bandida nazarda tutilgan bazaviy API va ochiq metama’lumotlardan foydalanish bepuldir.

Tariflar o‘zgartirilishi to‘g‘risidagi axborot yangi tariflar kuchga kirishidan kamida 60 kalendar kun oldin rasmiy veb-saytda e’lon qilinadi va a’zolarga elektron shaklda yuboriladi. Yangi tariflar ilgari faollashtirilgan identifikatorning amal qilishiga ta’sir qilmaydi.

5-bob. A’zolik

17. Quyidagilar Tizim a’zosi bo‘lishi mumkin:

– ilmiy jurnallar va ularning muassislari yoki nashriyotlari;

– oliy ta’lim tashkilotlari;

– ilmiy-tadqiqot muassasalari;

– nashriyotlar;

– dissertatsiyalar, avtoreferatlar yoki konferensiya materiallarini rasmiy e’lon qilish vakolatiga ega bo‘lgan boshqa yuridik shaxslar.

Yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lmagan jurnal, tahririyat, kafedra, fakultet, ilmiy kengash yoki boshqa tarkibiy tuzilma Tizimga uni tashkil etgan yoki uning faoliyati uchun javobgar bo‘lgan yuridik shaxs orqali a’zo bo‘ladi.

18. A’zolik uchun ariza Operatorning veb-formasi yoki rasmiy elektron aloqa kanali orqali taqdim etiladi.

Arizada kamida quyidagilar ko‘rsatiladi:

– ariza beruvchining to‘liq nomi, tashkiliy-huquqiy shakli va identifikatsiya ma’lumotlari;

– Tizim bilan ishlash uchun mas’ul shaxsning familiyasi, ismi, lavozimi va aloqa ma’lumotlari;

– ro‘yxatga olinishi rejalashtirilayotgan obyekt turlari va taxminiy hajmi;

– yo‘naltirish sahifalari joylashtiriladigan domen yoki veb-resurs;

– depozit kanali va texnik integratsiya usuli;

– ushbu Nizom, tariflar va a’zolik shartnomasi shartlariga rioya etish to‘g‘risidagi tasdiq.

Operator to‘liq arizani u kelib tushgan kundan e’tiboran 10 ish kuni ichida ko‘rib chiqadi va a’zolikka qabul qilish yoki rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

19. A’zolikka qabul qilish quyidagi asoslardan biri mavjud bo‘lganda rad etilishi mumkin:

– arizada yolg‘on, qarama-qarshi yoki tekshirish imkonini bermaydigan ma’lumotlar ko‘rsatilgan bo‘lsa;

– ariza beruvchi ro‘yxat obyektlarini e’lon qilish, ularning metama’lumotlarini taqdim etish yoki PDF nusxalarini depozit qilish uchun zarur vakolatga ega bo‘lmasa;

– ariza beruvchi yo‘naltirish sahifalarini yuritish, depozit va axborot xavfsizligi bo‘yicha minimal texnik talablarni bajara olmasa;

– ariza beruvchining ilgari bekor qilingan a’zoligi bo‘yicha jiddiy buzilishlar bartaraf etilmagan bo‘lsa;

– Tizim nomi, identifikatorlari yoki xizmatlaridan qonunchilikka yoki ushbu Nizom maqsadlariga zid foydalanish xavfi asosli ravishda aniqlansa.

Rad etish to‘g‘risidagi qaror asoslantirilgan bo‘lishi va ariza beruvchiga elektron shaklda yuborilishi shart. Rad etish qarori ustidan ushbu Nizomning 47-bandiga muvofiq shikoyat berilishi mumkin.

20. A’zolikka qabul qilingan shaxs bilan yozma yoki elektron shaklda a’zolik shartnomasi tuziladi. Shartnoma kuchga kirgach hamda tariflarda nazarda tutilgan to‘lov bajarilgach, Operator a’zoga prefiks beradi.

A’zolik shartnomasida kamida quyidagilar nazarda tutiladi:

– a’zoning prefiksi va vakolat doirasi;

– depozit, metama’lumotlar, PDF nusxalar va yo‘naltirish sahifalariga qo‘yiladigan talablar;

– to‘lovlar va hisob-kitob tartibi;

– shaxsga doir ma’lumotlarga ishlov berish shartlari;

– intellektual mulk huquqlari va Tizim arxivi uchun zarur foydalanish ruxsatlari;

– a’zolikni to‘xtatib turish va bekor qilish oqibatlari;

– ushbu Nizomning 54-bandida nazarda tutilgan vorislik sharti.

21. Prefiks a’zoga foydalanish uchun biriktiriladi, biroq a’zoning mulki hisoblanmaydi va Operatorning yozma roziligisiz boshqa shaxsga o‘tkazilmaydi.

A’zoning nomi, tashkiliy-huquqiy shakli yoki bo‘ysunuvi o‘zgarganda, uning huquqiy vorisligi hujjatlar bilan tasdiqlansa, prefiks saqlab qolinishi mumkin.

A’zolik tugatilganda prefiks yopiladi, doimiy ravishda tarixiy hisobda saqlanadi va boshqa a’zoga qayta berilmaydi. A’zoning qo‘shilishi, bo‘linishi yoki qayta tashkil etilishi chog‘ida prefiksning keyingi taqdiri yozuvlarning uzluksizligi va huquqiy vorislikdan kelib chiqib Operator tomonidan belgilanadi.

6-bob. A’zoning huquq va majburiyatlari

22. A’zo quyidagi huquqlarga ega:

– o‘z prefiksi doirasida ushbu Nizom talablariga muvofiq identifikator nomzodlarini shakllantirish;

– veb-forma, OJS moduli yoki API orqali depozit yuborish;

– o‘z yozuvlari, depozit holatlari va texnik jurnallaridan foydalanish;

– Operatorning uslubiy va texnik ko‘magini olish;

– o‘ziga tegishli metama’lumotlarni eksport qilish va bazaviy API orqali olish;

– Operator qarorlari, yozuv holatlari va qo‘llangan choralar ustidan shikoyat qilish;

– a’zolikni ushbu Nizom va shartnomada belgilangan tartibda bekor qilish.

23. A’zo quyidagilarga majbur:

– identifikatorlarni faqat ushbu Nizomning 27-bandida nazarda tutilgan ro‘yxat obyektlariga berish;

– “bitta obyekt — bitta identifikator” prinsipiga rioya etish va depozitdan oldin dublikat mavjudligini tekshirish;

– metama’lumotlarning to‘g‘riligi, to‘liqligi va nashr qilingan manbaga mosligini ta’minlash;

– PDF nusxani depozit qilish va uni saqlash hamda zarur texnik nusxalarini yaratish uchun yetarli huquq yoki ruxsatga ega bo‘lish;

– mualliflik huquqi, shaxsga doir ma’lumotlar va boshqa qonuniy manfaatlarga rioya etish;

– depozitni ushbu Nizomning 32-bandida belgilangan muddatda amalga oshirish;

– yo‘naltirish sahifalarini yaratish va uzluksiz yuritish;

– a’zolik shartnomasi bo‘yicha to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirish;

– API kalitlari, loginlar va boshqa kirish vositalarining maxfiyligi hamda xavfsizligini ta’minlash;

– Operator so‘roviga ko‘ra yozuvning haqiqiyligi va huquqiy asoslarini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etish.

24. A’zo har bir ro‘yxat obyekti uchun alohida yo‘naltirish sahifasini yaratishi va uning ochiq internet orqali autentifikatsiyasiz ko‘rilishini ta’minlashi shart.

Yo‘naltirish sahifasida kamida quyidagilar ko‘rsatiladi:

– identifikator va uning resolver havolasi;

– sarlavha, mualliflar, yil, manba, til va obyekt turi;

– yozuvning amaldagi holati;

– tavsiya etiladigan bibliografik iqtibos;

– to‘liq matnga kirish havolasi yoki undan foydalanish shartlari;

– tuzatish, chaqirib olish, dublikat yoki boshqa ogohlantirish mavjud bo‘lsa, tegishli belgi.

Yo‘naltirish sahifasining ochiqligi to‘liq matnning bepul va ochiq bo‘lishini anglatmaydi. To‘liq matn huquq egasining qaroriga muvofiq ochiq, cheklangan, embargo ostidagi yoki haq evaziga taqdim etiladigan bo‘lishi mumkin.

25. A’zo:

– yo‘naltirish sahifasining URL manzili o‘zgarganda, yangi manzilni Tizimda 3 ish kuni ichida yangilashi;

– ro‘yxat obyekti chaqirib olinganligi to‘g‘risidagi rasmiy qaror qabul qilinganda yoki bunday qaror haqida xabar topganda, Operatorni 5 ish kuni ichida xabardor qilishi va tegishli hujjatni taqdim etishi;

– aniqlangan dublikat, jiddiy metama’lumot xatosi, huquqiy nizo yoki sahifaning uzoq muddat ishlamasligi haqida Operatorga kechiktirmasdan axborot berishi shart.

26. A’zo o‘z nomidan Tizim bilan ishlaydigan xodimlar va texnik xizmat ko‘rsatuvchi shaxslarning harakatlari uchun javob beradi.

A’zo depozitning huquqiy va faktik asoslarini, nashr qarorlarini, mualliflar ro‘yxatini, litsenziya va ruxsatlarni tasdiqlovchi hujjatlarni qonunchilik va ichki ish yuritish qoidalarida belgilangan muddatlarda saqlaydi hamda asosli so‘rov bo‘lganda Operatorga taqdim etadi.

A’zo o‘z kirish vositalaridan ruxsatsiz foydalanish yoki axborot xavfsizligi hodisasi aniqlanganda Operatorni darhol xabardor qiladi va uning oqibatlarini bartaraf etishda hamkorlik qiladi.

7-bob. Ro‘yxatga olinadigan obyektlar va metama’lumot talablari

27. Tizimda quyidagi besh turdagi ro‘yxat obyektlariga identifikator beriladi:

– ilmiy maqola;

– dissertatsiya;

– avtoreferat;

– konferensiya materiali;

– monografiya yoki kitob bobi.

Boshqa obyekt turiga identifikator berish faqat ushbu Nizomga tegishli o‘zgartirish kiritilgandan keyin amalga oshiriladi.

28. Identifikator yakuniy bibliografik tavsifi, mualliflik tarkibi va e’lon qilish holati aniqlangan ro‘yxat obyektiga beriladi.

Bir obyektning PDF, bosma, HTML yoki boshqa texnik formatdagi ayni mazmunli nusxalari bitta obyekt hisoblanadi va ularga alohida identifikator berilmaydi.

Oddiy texnik xato yoki tahririy tuzatish yangi identifikator berishga asos bo‘lmaydi. Mazmunan mustaqil yangi nashr, qayta ishlangan yangi tahrir, alohida tarjima yoki mustaqil kitob bobi alohida ro‘yxat obyekti sifatida ro‘yxatdan o‘tkazilishi mumkin, bunda ular o‘rtasidagi bog‘liqlik metama’lumotda ko‘rsatiladi.

29. Har bir ro‘yxat obyekti uchun ushbu Nizomga 1-ilovada belgilangan majburiy metama’lumotlar taqdim etiladi.

Operator texnik spetsifikatsiyada qo‘shimcha ixtiyoriy metama’lumot maydonlarini belgilashi mumkin. Ro‘yxat obyektida xalqaro DOI identifikatori mavjud bo‘lsa, u alohida ixtiyoriy maydonda Tizim identifikatori bilan yonma-yon saqlanishi mumkin. Xalqaro DOI identifikatorining mavjudligi yoki mavjud emasligi Tizim identifikatorini berishga to‘sqinlik qilmaydi va ikki identifikator bir-birini almashtirmaydi.

30. A’zo metama’lumotlarning birlamchi manbaga mosligi uchun javobgardir. Operator metama’lumotni asosan format, majburiy maydonlar, mantiqiy muvofiqlik va dublikat ehtimoli bo‘yicha tekshiradi hamda uning ilmiy yoki huquqiy mazmunini to‘liq ekspertiza qilmaydi.

Metama’lumotga kiritilgan har bir o‘zgartirish Registrda vaqt tamg‘asi, o‘zgartirish tashabbuskori va asosini ko‘rsatgan holda versiyalanadi. Oldingi tahrirlar tarixiy yozuv sifatida saqlanadi.

Obyektni boshqa obyektga aylantiradigan sarlavha, mualliflik tarkibi yoki manba o‘zgarishiga yo‘l qo‘yilmaydi; bunday holatda yangi obyekt alohida tartibda ro‘yxatdan o‘tkaziladi, xato yozuv esa tegishli holatga o‘tkaziladi.

8-bob. Depozit tartibi

31. Depozit quyidagi kanallardan biri orqali amalga oshiriladi:

– Tizimning veb-formasi;

– OJS moduli;

– API.

Depozit tarkibiga majburiy metama’lumotlar, ro‘yxat obyektining o‘qiladigan PDF nusxasi, yo‘naltirish sahifasi URL manzili, obyekt turi, foydalanish va ochiqlik shartlari, shuningdek a’zoning zarur huquq va ruxsatlar mavjudligi haqidagi tasdig‘i kiradi.

Operator depozitning texnik formatlari, maydon nomlari, fayl hajmi, kodlash va boshqa texnik talablarni ochiq spetsifikatsiyada e’lon qiladi.

32. A’zo depozitni ro‘yxat obyekti e’lon qilingan, nashr etilgan, himoya qilingan yoki rasman internetda joylashtirilgan kundan e’tiboran 1 oy ichida amalga oshirishi shart.

Ilgari e’lon qilingan ro‘yxat obyektlarini retrospektiv depozit qilishga ruxsat etiladi. Retrospektiv depozitda obyektning haqiqiy e’lon qilingan yili va sanasi metama’lumotda ko‘rsatiladi, depozitning Tizimga kelib tushgan sanasi esa alohida qayd etiladi.

33. Depozit kelib tushgach, Tizim va Operator:

– identifikator tuzilishi va suffiks talablarini;

– majburiy metama’lumot maydonlarining to‘ldirilganligini;

– ayni yoki ehtimoliy dublikat mavjudligini;

– PDF faylning ochilishi va texnik yaxlitligini;

– yo‘naltirish sahifasi manzilining mavjudligini;

– zarur tasdiqlarning berilganligini tekshiradi.

To‘liq va texnik talablarga muvofiq depozit Tizimga kelib tushgan paytdan boshlab identifikator 1 ish kuni ichida faollashtiriladi.

34. Depozit to‘liq bo‘lmasa yoki texnik talablarga javob bermasa, Operator identifikatorni faollashtirmaydi va aniqlangan kamchiliklarni elektron shaklda a’zoga bildiradi. A’zo kamchiliklarni bartaraf etib, depozitni qayta yuborishga haqli.

Depozit faollashtirilgandan keyin aniqlangan xatolar identifikatorni o‘chirish yoki qayta berish yo‘li bilan emas, ushbu Nizomning 44 va 45-bandlariga muvofiq metama’lumotni tuzatish yoki yozuv holatini o‘zgartirish orqali bartaraf etiladi.

Operator depozitning qabul qilinishi, tekshirilishi, faollashtirilishi, fayl yaxlitligi va keyingi o‘zgarishlar bo‘yicha texnik jurnal yuritadi.

9-bob. Resolver va havolalarning ishlashi

35. Resolverning bazaviy manzili “https://id.[domen]/identifikator” shaklida bo‘ladi. Muayyan ro‘yxat obyekti uchun resolver manzili “https://id.[domen]/20.XXXX/suffiks” ko‘rinishida shakllantiriladi.

Resolver identifikatorni qabul qilganda foydalanuvchini:

– “faol” yoki “tuzatilgan” yozuv bo‘yicha a’zoning amaldagi yo‘naltirish sahifasiga;

– “chaqirib olingan”, “dublikat” yoki “shubhali” yozuv bo‘yicha tegishli ogohlantirish va metama’lumotlar aks etgan sahifaga;

– a’zoning sahifasi ishlamaganda Tizimning arxiv sahifasiga yo‘naltiradi.

36. Yo‘naltirish sahifasining manzili o‘zgarganda identifikatorning o‘zi va resolver havolasi o‘zgarmaydi. A’zo ushbu Nizomning 25-bandida belgilangan muddatda yangi URL manzilini kiritadi, shundan so‘ng resolver yangi manzilga yo‘naltiradi.

A’zo imkon qadar eski URL manzilidan yangi manzilga avtomatik qayta yo‘naltirishni saqlab turishi lozim.

37. Yo‘naltirish sahifasi mavjud bo‘lmasa, o‘chirilsa, uzoq vaqt javob bermasa yoki domen faoliyati tugasa, Operator resolverni Tizimning arxiv sahifasiga yo‘naltiradi.

Arxiv sahifasida kamida identifikator, majburiy metama’lumotlar, yozuv holati, so‘nggi ma’lum manzil va hodisa to‘g‘risidagi belgi ko‘rsatiladi. PDF nusxadan ommaviy foydalanish faqat huquq egasi ruxsat bergan hajmda amalga oshiriladi; aks holda arxiv sahifasida PDF nusxa saqlanayotgani va unga kirish cheklanganligi ko‘rsatiladi.

A’zo sahifani tiklagach va uning haqiqiyligi tekshirilgach, resolver qayta a’zoning yo‘naltirish sahifasiga ulanishi mumkin.

38. Operator resolver va Registrning doimiy ishlashini zaxira infratuzilma, ma’lumotlarning ko‘p nusxali saqlanishi, domenlarni o‘z vaqtida uzaytirish, monitoring va avariya holatida tiklash choralarini qo‘llash orqali ta’minlaydi.

Rejalashtirilgan texnik ishlar va jiddiy uzilishlar to‘g‘risidagi axborot rasmiy veb-saytda e’lon qilinadi. Har bir faollashtirilgan identifikator tashqi to‘liq matn manzili ishlamagan taqdirda ham kamida Tizimning holat yoki arxiv sahifasiga yo‘naltirilishi shart.

10-bob. Ochiqlik, litsenziyalash va shaxsga doir ma’lumotlar

39. Registrdagi ommaviy metama’lumotlar ochiq ma’lumot hisoblanadi va [CC0 yoki CC BY — yakuniy tanlov tasdiqlansin] ochiq litsenziyasi asosida foydalanishga taqdim etiladi.

Ochiq metama’lumotlardan nusxa olish, tarqatish, qidiruv tizimlariga kiritish, tahlil qilish va qayta foydalanishga tanlangan litsenziya shartlariga rioya etilgan holda ruxsat etiladi.

Xizmat yozuvlari, xavfsizlik jurnallari, a’zolarning maxfiy aloqa ma’lumotlari, cheklangan PDF nusxalar va qonunchilikka muvofiq ochiqlanishi mumkin bo‘lmagan ma’lumotlar ommaviy metama’lumot tarkibiga kirmaydi.

40. Bazaviy API orqali ommaviy metama’lumotlarni qidirish va olish bepul amalga oshiriladi. Bazaviy API hujjatlari, so‘rov formatlari va oqilona texnik limitlari rasmiy veb-saytda ochiq e’lon qilinadi.

Operator axborot xavfsizligi, xizmat barqarorligi va barcha foydalanuvchilar uchun teng foydalanish imkonini ta’minlash maqsadida tezlik, hajm va so‘rovlar soniga nisbatan mutanosib texnik cheklovlar joriy etishi mumkin.

Kengaytirilgan, yuqori hajmli, maxsus integratsion yoki xizmat darajasi kafolatlangan xizmatlar ushbu Nizomning 16-bandida nazarda tutilgan alohida tariflar asosida taqdim etilishi mumkin.

41. Ro‘yxat obyektining to‘liq matniga bo‘lgan mualliflik huquqi va boshqa mutlaq huquqlar mualliflar, nashriyotlar yoki boshqa tegishli huquq egalarida qoladi. Identifikator berilishi, metama’lumotning ochiqlanishi yoki PDF nusxaning Tizim arxiviga depozit qilinishi bunday huquqlarning Operatorga o‘tishini anglatmaydi.

A’zo PDF nusxani Tizim arxivida muddatsiz saqlash, zaxira nusxa yaratish, formatini texnik jihatdan migratsiya qilish, yaxlitligini tekshirish va avariya holatida qayta tiklash uchun Operatorga zarur hajmdagi nomutlaq ruxsat mavjudligini kafolatlaydi.

To‘liq matnni ommaga ochish majburiy emas. Operator PDF nusxani faqat huquq egasi belgilagan ochiqlik rejimi, litsenziya, embargo yoki boshqa qonuniy cheklovlarga muvofiq taqdim etadi.

42. Tizimda shaxsga doir ma’lumotlarga ishlov berish maqsadga muvofiqlik, zaruriyat, mutanosiblik, aniqlik, xavfsizlik va saqlash muddatining asoslanganligi prinsiplari asosida amalga oshiriladi.

Ommaviy metama’lumotda mualliflarning nashrda ko‘rsatilgan familiyasi, ismi, otasining ismi, tashkilotga mansubligi va ilmiy ishni aniqlash uchun zarur boshqa ma’lumotlar ko‘rsatilishi mumkin. A’zoning mas’ul shaxsi, muallif yoki boshqa jismoniy shaxsning telefon raqami, shaxsiy elektron pochta manzili, identifikatsiya hujjati ma’lumotlari va boshqa xizmat ma’lumotlari qonuniy asos bo‘lmasa ochiq e’lon qilinmaydi.

Operator va a’zo shaxsga doir ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash, foydalanish, uchinchi shaxslarga berish, transchegaraviy uzatish, ma’lumotlar bazasini ro‘yxatdan o‘tkazish va himoya qilishda O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi talablariga rioya etadi.

[Izoh: mualliflar haqidagi ochiq bibliografik ma’lumotlarga ishlov berishning aniq huquqiy asosi, rozilik shakli, maxfiylik siyosati, ma’lumotlar bazasini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish zarurati va ma’lumotlarni saqlash joyi alohida huquqiy hamda axborot xavfsizligi ekspertizasidan o‘tkazilishi lozim.]

11-bob. Yozuv holatlari, tuzatishlar va nizoli vaziyatlar

43. Registr yozuvlari quyidagi holatlardan birida bo‘ladi:

– “faol” — depozit qabul qilingan, identifikator faollashtirilgan va yozuv bo‘yicha jiddiy ogohlantirish mavjud bo‘lmagan holat;

– “tuzatilgan” — metama’lumot yoki ro‘yxat obyektiga doir rasmiy tuzatish kiritilgan, biroq obyektning identifikatsion yaxlitligi saqlangan holat;

– “chaqirib olingan” — ro‘yxat obyekti muallif, nashriyot, vakolatli tashkilot, sud yoki boshqa qonuniy asosga ko‘ra muomaladan qaytarilgan holat;

– “dublikat” — ayni ro‘yxat obyektiga boshqa identifikator avval yoki asosiy yozuv sifatida berilganligi aniqlangan holat;

– “shubhali” — yozuvning haqiqiyligi, huquqiy asosi, dublikatligi, metama’lumoti yoki ro‘yxat obyektining maqomi bo‘yicha tekshiruv talab etiladigan vaqtinchalik holat.

44. Metama’lumotni tuzatish a’zoning asoslantirilgan so‘rovi, Operator tomonidan aniqlangan texnik xato, nashriyotning rasmiy tuzatish xabari, vakolatli organning hujjati yoki sud hujjati asosida amalga oshiriladi.

Tuzatishda:

– identifikator o‘zgartirilmaydi;

– avvalgi metama’lumot tahriri o‘chirilmaydi;

– o‘zgartirish sanasi, tashabbuskori, sababi va dalili qayd etiladi;

– zarur bo‘lsa yozuv “tuzatilgan” holatiga o‘tkaziladi;

– foydalanuvchiga tuzatish mohiyati ko‘rinadigan tarzda belgi qo‘yiladi.

Tuzatish ushbu Nizomning 30-bandida nazarda tutilgan versiyalash talablari asosida amalga oshiriladi.

45. Ro‘yxat obyekti chaqirib olinganda identifikator, metama’lumot, PDF arxiv nusxasi va o‘zgarishlar tarixi o‘chirilmaydi. Resolver chaqirib olish sanasi, tashabbuskori, rasmiy sababi yoki rasmiy xabarga havolani ko‘rsatuvchi ogohlantirish sahifasiga yo‘naltiradi.

Dublikat aniqlanganda Operator mavjud yozuvlardan birini asosiy yozuv sifatida belgilaydi. Dublikat yozuv o‘chirilmaydi, “dublikat” holatida saqlanadi va asosiy identifikatorga aniq havola beradi. Dublikat identifikator boshqa obyektga berilmaydi.

46. Yozuv bo‘yicha mualliflik, plagiat, nashr vakolati, huquq egasi, ilmiy ustuvorlik, ilmiy xulosa, ma’lumotning ishonchliligi yoki boshqa jiddiy nizo yuzaga kelganda Operator yozuvni “shubhali” holatiga o‘tkazishi, ogohlantirish joylashtirishi va taraflardan hujjatlar so‘rashi mumkin.

Tizim hakam emas. Operator ilmiy mazmunning to‘g‘riligi, plagiat mavjudligi, mualliflik nizosi, ilmiy ustuvorlik yoki taraflarning mulkiy huquqlari bo‘yicha yakuniy qaror chiqarmaydi. Operator tegishli holatni a’zoning rasmiy qarori, vakolatli tashkilot hujjati, huquq egalarining kelishuvi yoki qonuniy kuchga kirgan sud hujjati asosida aks ettiradi.

Tekshiruv yakuniga ko‘ra yozuv “faol”, “tuzatilgan”, “chaqirib olingan” yoki “dublikat” holatiga o‘tkaziladi yoxud “shubhali” holati saqlab qolinadi.

47. Operatorning qarori, harakati, harakatsizligi, metama’lumot yoki yozuv holati yuzasidan a’zo, muallif, huquq egasi yoki boshqa manfaatdor shaxs yozma yoki elektron shaklda shikoyat berishi mumkin.

Shikoyatda nizolashilayotgan yozuv, talab, asoslar va mavjud dalillar ko‘rsatiladi. Operator shikoyatni u kelib tushgan kundan e’tiboran 15 ish kuni ichida ko‘rib chiqadi va asoslantirilgan javob yuboradi.

Shikoyatni ko‘rib chiqish natijasida yozuv holati yoki metama’lumot o‘zgartirilishi, qo‘shimcha tekshiruv chorasi belgilanishi yoxud shikoyat rad etilishi mumkin. Operatorning javobi ustidan qonunchilikda va a’zolik shartnomasida belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.

12-bob. A’zolikni to‘xtatib turish va bekor qilish

48. Operator a’zolikni quyidagi hollarda to‘xtatib turishi mumkin:

– a’zo ushbu Nizom yoki a’zolik shartnomasi talablarini buzsa;

– ketma-ket yoki ko‘p miqdorda noto‘g‘ri, to‘liq bo‘lmagan yoxud dublikat depozitlar taqdim etsa;

– yo‘naltirish sahifalarini yuritmasa yoki URL manzillarini belgilangan muddatda yangilamasa;

– API kalitlari yoki boshqa kirish vositalaridan ruxsatsiz foydalanishga yo‘l qo‘ysa;

– mualliflik huquqi, shaxsga doir ma’lumotlar yoki boshqa qonuniy huquqlarning buzilishi vakolatli hujjat bilan tasdiqlansa;

– to‘lov qarzi ushbu Nizomning 49-bandida belgilangan muddatdan oshsa;

– Tizim xavfsizligi, ma’lumotlar yaxlitligi yoki resolverning barqaror ishlashiga jiddiy xavf tug‘diradigan boshqa holat aniqlansa.

Axborot xavfsizligiga bevosita xavf tug‘ilganda Operator yozma xabarnomani bir vaqtning o‘zida yuborgan holda texnik kirishni darhol cheklashi mumkin.

49. A’zolik shartnomasi bo‘yicha to‘lov qarzi mavjud bo‘lganda, a’zoning yangi identifikatorlarni ro‘yxatdan o‘tkazish huquqi to‘lov muddati o‘tgan kundan 60 kalendar kun o‘tgach to‘xtatib turilishi mumkin.

Operator qarzdorlik, uning miqdori, to‘lash usuli va to‘xtatib turish sanasi haqida a’zoni oldindan elektron shaklda xabardor qiladi. Qarzdorlik bartaraf etilgach, texnik va boshqa buzilishlar mavjud bo‘lmasa, a’zolik tiklanadi.

To‘lov qarzi ilgari faollashtirilgan identifikatorlar, ularning resolver havolalari, metama’lumotlari va arxiv yozuvlarini o‘chirish yoki ishlamasligiga sabab bo‘lmaydi.

50. A’zolik to‘xtatib turilgan davrda:

– yangi identifikatorlar faollashtirilmaydi;

– yangi depozitlarni yuborish yoki yozuvlarni boshqarish huquqi to‘liq yoki qisman cheklanishi mumkin;

– ilgari faollashtirilgan identifikatorlar resolver orqali ishlashda davom etadi;

– Registrdagi tarixiy yozuvlar va Tizim arxividagi nusxalar saqlanadi;

– a’zo yo‘naltirish sahifalarini, aloqa ma’lumotlarini va mavjud yozuvlarning haqqoniyligini ta’minlash majburiyatidan ozod etilmaydi.

Operator to‘xtatib turish sabablari va ularni bartaraf etish uchun zarur choralarni xabarnomada ko‘rsatadi.

51. A’zolik quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin:

– a’zoning yozma arizasiga ko‘ra;

– a’zo tugatilganda va huquqiy voris mavjud bo‘lmaganda;

– jiddiy yoki takroriy buzilishlar to‘xtatib turish davrida bartaraf etilmaganda;

– ataylab yolg‘on depozit, identifikator savdosi, prefiksni ruxsatsiz berish yoki Tizim nomidan chalg‘ituvchi foydalanish aniqlanganda;

– a’zolik shartnomasida nazarda tutilgan boshqa asoslar yuzaga kelganda.

A’zolikni Operator tashabbusi bilan bekor qilish to‘g‘risidagi ogohlantirish qaror kuchga kirishidan kamida 30 kalendar kun oldin a’zoga yuboriladi. A’zo o‘z tashabbusi bilan a’zolikni bekor qilmoqchi bo‘lsa, Operatorni kamida 30 kalendar kun oldin yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi.

52. A’zolik bekor qilinganda:

– ilgari berilgan barcha identifikatorlar, metama’lumotlar, yozuv holatlari va arxiv nusxalari Tizimda saqlanadi;

– identifikatorlar resolver orqali ishlashda davom etadi;

– prefiks yopiladi va ushbu Nizomning 21-bandiga muvofiq boshqa a’zoga qayta berilmaydi;

– a’zo amaldagi yo‘naltirish manzillari, metama’lumotlar va zarur texnik ma’lumotlarni Operatorga topshiradi;

– yo‘naltirish sahifasi saqlanmasa, resolver Tizimning arxiv sahifasiga yo‘naltiriladi;

– a’zoning a’zolik tugashidan oldin vujudga kelgan to‘lov, zarar, huquq va boshqa majburiyatlari saqlanib qoladi.

13-bob. Doimiylik kafolati va vorislik

53. Tizimda faollashtirilgan identifikatorlar uchun doimiylik kafolati quyidagilar orqali ta’minlanadi:

– identifikatorlarni o‘zgartirmaslik, o‘chirmaslik va qayta bermaslik;

– Registr va Tizim arxivini muddatsiz saqlash;

– resolverning asosiy va zaxira infratuzilmasini yuritish;

– ma’lumotlar bazasi, PDF nusxalar, texnik jurnallar va konfiguratsiyalarning zaxira nusxalarini yaratish;

– dasturiy ta’minot, ma’lumot formatlari va saqlash vositalarini eskirishdan himoya qilish uchun migratsiya qilish;

– domenlar, sertifikatlar, texnik hujjatlar va vakolatlarni uzluksiz yangilash;

– ushbu Nizomning 54 va 55-bandlarida nazarda tutilgan vorislik mexanizmini oldindan belgilash.

Ushbu kafolat tashqi a’zo sayti yoki uchinchi shaxsning to‘liq matn xizmatini doimiy ishlatish kafolati emas; biroq bunday xizmat ishlamasa ham identifikator Tizimning arxiv yoki holat sahifasiga yo‘naltiriladi.

54. Operator tugatilgan, qayta tashkil etilgan, faoliyatini to‘xtatgan yoki Tizimni yuritish imkoniyatini yo‘qotgan taqdirda, Tizimning uzluksiz faoliyatini davom ettiruvchi voris tashkilot — [___] hisoblanadi.

Vorislik doirasida quyidagilar to‘liq va foydalanish mumkin bo‘lgan holatda voris tashkilotga o‘tkaziladi:

– Registr va uning barcha tarixiy versiyalari;

– Tizim arxividagi PDF nusxalar va ularning yaxlitlik ma’lumotlari;

– resolver, qidiruv, API va boshqa dasturiy ta’minot, shu jumladan zarur manba kodi va texnik hujjatlar;

– asosiy va zaxira domenlar, sertifikatlar, kalitlar, hisob qaydnomalari hamda texnik boshqaruv huquqlari;

– prefikslar registri, a’zolik shartnomalari, aloqa ma’lumotlari va bajarilmagan majburiyatlar;

– zaxira nusxalar, avariya tiklash rejasi va foydalanish yo‘riqnomalari.

Vorislik to‘g‘risidagi shart har bir a’zolik shartnomasining ajralmas sharti hisoblanadi. Voris tashkilot identifikatorlarning o‘zgarmasligi, yozuvlarning saqlanishi, ochiq metama’lumotlar, resolver va boshqa doimiylik majburiyatlarini qabul qiladi.

[Izoh: voris tashkilot Nizom tasdiqlanishidan oldin aniq belgilanishi, uning roziligi va vakolati rasmiy hujjat bilan mustahkamlanishi, domenlar, dasturiy ta’minot, ma’lumotlar bazasi, shartnomalar va shaxsga doir ma’lumotlarni o‘tkazishning huquqiy mexanizmi alohida ishlab chiqilishi lozim.]

55. Operator faoliyatini rejalashtirilgan tarzda tugatish yoki Tizimni voris tashkilotga o‘tkazish to‘g‘risidagi axborot o‘tkazish sanasidan kamida 6 oy oldin rasmiy veb-saytda e’lon qilinadi va barcha a’zolarga bevosita yuboriladi.

E’londa voris tashkilot, o‘tkazish sanasi, xizmatlar uzluksizligini ta’minlash rejasi, domenlar va resolver holati, ma’lumotlarning saqlanishi hamda a’zolarning zarur harakatlari ko‘rsatiladi.

Oldindan xabar berish imkoni bo‘lmagan favqulodda holatda Operator, uning ta’sischisi yoki vakolatli boshqaruv organi vorislik rejasini darhol ishga tushiradi, a’zolarni imkon qadar tez xabardor qiladi va ushbu Nizomning 53-bandida nazarda tutilgan doimiylik choralarini ko‘radi.

14-bob. Javobgarlik

56. A’zo taqdim etgan metama’lumotlar, PDF nusxalar, mualliflar tarkibi, nashr maqomi, huquq va ruxsatlar, yo‘naltirish sahifalari hamda identifikatorlardan foydalanishning qonuniyligi uchun javob beradi.

Operator o‘zining Registr, Tizim arxivi, resolver, xavfsizlik, depozitni qayta ishlash, yozuv holatlarini yuritish va vorislik bo‘yicha majburiyatlarini bajarmaganligi uchun qonunchilik va a’zolik shartnomasiga muvofiq javob beradi. Operator ro‘yxat obyektining ilmiy mazmuni, xulosalari, plagiat holati, mualliflarning bayonotlari yoki a’zo saytining mazmuni uchun javobgar hisoblanmaydi.

Qonunchilikda yo‘l qo‘yilgan doirada Operator vaqtinchalik texnik uzilish, uchinchi shaxs xizmatining ishlamasligi, a’zo tomonidan noto‘g‘ri ma’lumot berilishi yoki identifikatorning noto‘g‘ri qo‘llanishi oqibatidagi bilvosita zarar, boy berilgan foyda, ma’lumotdan foydalanish imkoniyatining vaqtincha yo‘qolishi yoki obro‘ga yetgan bilvosita zarar uchun javob bermaydi. Ushbu cheklov Operatorning qasddan sodir etgan harakati yoki qonunchilikka ko‘ra cheklanishi mumkin bo‘lmagan javobgarlikka tatbiq etilmaydi.

57. Taraflar yengib bo‘lmaydigan kuch holatlari, shu jumladan tabiiy ofat, urush, ommaviy tartibsizlik, davlat organlarining majburiy hujjatlari, telekommunikatsiya infratuzilmasining keng ko‘lamli ishdan chiqishi, kiberhujum yoki tarafning oqilona nazoratidan tashqaridagi boshqa favqulodda holatlar oqibatida majburiyatlarni bajarmaganlik uchun qonunchilikda belgilangan doirada javobgarlikdan ozod etilishi mumkin.

Bunday holatga duch kelgan taraf boshqa tarafni imkon qadar tez xabardor qiladi, oqibatlarni kamaytirish va xizmatni tiklash choralarini ko‘radi. Fors-major identifikatorlarni o‘chirish, o‘zgartirish yoki qayta berishga asos bo‘lmaydi; uzoq davom etadigan holatda ushbu Nizomning 54 va 55-bandlaridagi vorislik mexanizmi qo‘llaniladi.

15-bob. Nizomga o‘zgartirish kiritish tartibi

58. Ushbu Nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar uni tasdiqlagan organ yoki mansabdor shaxs tomonidan belgilangan tartibda kiritiladi.

Operator Nizomga kiritiladigan o‘zgartirishlarning mazmuni, asoslari va kuchga kirish sanasi to‘g‘risidagi e’lonni o‘zgartirishlar kuchga kirishidan kamida 30 kalendar kun oldin rasmiy veb-saytda joylashtiradi va a’zolarga elektron shaklda yuboradi.

A’zolar e’lon qilingan loyiha yuzasidan taklif va mulohazalar berishga haqli. Operator kelib tushgan takliflarni umumlashtiradi, biroq ularni qabul qilish majburiyati faqat qonunchilik yoki tasdiqlash tartibida nazarda tutilgan hollarda yuzaga keladi.

59. Nizomga kiritilgan o‘zgartirishlar ilgari faollashtirilgan identifikatorlarni o‘zgartirish, o‘chirish, qayta berish yoki ularning tarixiy yozuvlarini yo‘qotishga olib kelmasligi shart.

Nizomning har bir tahriri versiya raqami, tasdiqlangan sana va kuchga kirish sanasi bilan Tizim veb-saytida doimiy saqlanadi. Tariflar o‘zgarishi ushbu Nizomning 16-bandida belgilangan 60 kunlik oldindan xabardor qilish tartibiga muvofiq amalga oshiriladi.

16-bob. Yakuniy qoidalar

60. Ushbu Nizom uni tasdiqlash to‘g‘risidagi buyruqda ko‘rsatilgan sanadan kuchga kiradi.

Ushbu Nizomda tartibga solinmagan masalalar O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi, a’zolik shartnomasi, tasdiqlangan tariflar hujjati va Operatorning ushbu Nizomga zid bo‘lmagan ochiq texnik spetsifikatsiyalari asosida hal etiladi.

Taraflar o‘rtasidagi nizolar, avvalo, muzokara va ushbu Nizomning 47-bandida nazarda tutilgan shikoyat tartibi orqali hal etiladi, kelishuvga erishilmaganda esa qonunchilikda belgilangan tartibda ko‘rib chiqiladi.

Ushbu Nizomga 1-ilova uning ajralmas qismi hisoblanadi. 2-ilova loyiha tahririni yakunlash uchun mo‘ljallangan ishchi ilova bo‘lib, Nizom tasdiqlanishidan oldin undagi masalalar hal etilishi hamda ilova yakuniy hujjatdan chiqarilishi yoki qabul qilingan qarorlar bilan almashtirilishi lozim.

[TIZIM NOMI] milliy ilmiy identifikator tizimini tashkil etish, yuritish va undan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi Nizomga

1-ILOVA

RO‘YXAT OBYEKTLARI BO‘YICHA MAJBURIY METAMA’LUMOT MAYDONLARI

T/r

Ro‘yxat obyekti turi

Sarlavha

Mualliflar

Yil

Manba

Jild/son/sahifa

ISSN/ISBN

URL

Til

Obyekt turi

Himoya muassasasi

Ixtisoslik shifri

Ilmiy maqola

–

Dissertatsiya

–

Avtoreferat

–

Konferensiya materiali

–

Monografiya yoki kitob bobi

–

Izohlar:

– “+” belgisi tegishli metama’lumot maydoni majburiy ekanini, “–” belgisi esa ushbu obyekt turi uchun mazkur maydon talab etilmasligini anglatadi.

– “Mualliflar” maydonida mualliflarning nashrda ko‘rsatilgan ketma-ketligi va yozilish shakli saqlanadi. Jamoaviy muallif mavjud bo‘lsa, uning rasmiy nomi ko‘rsatiladi.

– “Manba” maydonida obyekt turiga qarab jurnal nomi, konferensiya va materiallar to‘plami nomi, nashriyot, kitob nomi, institutsional repozitoriy yoki boshqa birlamchi bibliografik manba ko‘rsatiladi.

– “Jild/son/sahifa” birikma maydonida obyektga tatbiq etiladigan ma’lumotlar ko‘rsatiladi. Ilmiy maqola yoki konferensiya materiali uchun sahifa oralig‘i o‘rniga maqola raqami yoki elektron joylashuv raqami qabul qilinishi mumkin. Kitob bobi uchun sahifa oralig‘i, monografiya uchun esa umumiy sahifalar soni ko‘rsatiladi.

– “ISSN/ISBN” maydonida obyekt manbasiga tegishli identifikator ko‘rsatiladi: ilmiy maqola uchun ISSN, monografiya yoki kitob bobi uchun ISBN. Mazkur maydon “–” bilan belgilangan obyektlarda ISSN yoki ISBN mavjud bo‘lsa, u ixtiyoriy maydonda taqdim etilishi mumkin.

– “URL” maydonida ushbu Nizomning 24-bandiga muvofiq yo‘naltirish sahifasining manzili ko‘rsatiladi. Mazkur manzil to‘liq matnning bevosita manzili bo‘lishi shart emas.

– Xalqaro DOI identifikatori ushbu jadvalning majburiy maydoni hisoblanmaydi va mavjud bo‘lsa, ushbu Nizomning 29-bandiga muvofiq ixtiyoriy maydonda ko‘rsatiladi.

[TIZIM NOMI] milliy ilmiy identifikator tizimini tashkil etish, yuritish va undan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi Nizomga

2-ILOVA

LOYIHA UCHUN ISHCHI ILOVA

TAHRIR JARAYONIDA HAL ETILADIGAN MASALALAR

T/r

Hal etiladigan masala

Yurist va rahbariyat tomonidan qabul qilinishi lozim bo‘lgan qaror

Tegishli bandlar

Tizimning rasmiy nomi va domeni

“[TIZIM NOMI]” o‘rniga yakuniy rasmiy nomni, “[domen]” o‘rniga asosiy resolver domenini kiritish; asosiy va zaxira domenlarga egalik hamda ularni uzluksiz yangilash vakolatini hujjatlashtirish.

1, 10, 15 va 35-bandlar

Voris tashkilot

“[___]” o‘rniga voris tashkilotning to‘liq nomini kiritish; uning roziligi, vakolati, moliyalashtirish manbasi va aktivlar hamda majburiyatlarni qabul qilish tartibini alohida hujjat bilan mustahkamlash.

53 — 55-bandlar

Ochiq litsenziya tanlovi

Registrning ommaviy metama’lumotlari uchun CC0 yoki CC BY litsenziyasidan birini tanlash; atributsiya talabi, litsenziya matni va API foydalanuvchilariga bildirish usulini belgilash.

39-band

Tariflar hujjati

A’zolik, prefiks, depozit va qo‘shimcha xizmatlar bo‘yicha tariflar, imtiyozlar, to‘lov muddatlari, qarzdorlikni hisoblash va tariflarni tasdiqlash vakolatini alohida hujjatda belgilash.

16, 40 va 49-bandlar

Huquqiy asoslar ekspertizasi

Operatorning Tizimni yuritish vakolati, Nizomning huquqiy turi, tasdiqlash vakolati, manfaatdor organlar bilan kelishish hamda zarur bo‘lsa davlat ro‘yxatidan o‘tkazish masalalarini ekspertizadan o‘tkazish.

1, 12 va 60-bandlar

Shaxsga doir ma’lumotlar bandi ekspertizasi

Muallif va mas’ul shaxslar ma’lumotlarining aniq tarkibi, ishlov berishning huquqiy asosi, rozilik va xabardor qilish shakllari, maxfiylik siyosati, saqlash joyi, transchegaraviy uzatish va ma’lumotlar bazasini ro‘yxatdan o‘tkazish zaruratini aniqlash.

20, 23, 39 va 42-bandlar

Muddatlarning amaliy maqbulligi

10 ish kuni, 1 ish kuni, 3 ish kuni, 5 ish kuni, 1 oy, 15 ish kuni, 30 kalendar kun, 60 kalendar kun va 6 oylik muddatlarni Operatorning shtati, texnik arxitekturasi, xizmat darajasi va moliyaviy modeli bilan solishtirib, ijro mexanizmlarini tasdiqlash.

16, 18, 25, 32, 33, 47, 49, 51, 55 va 58-bandlar

Tovar belgisi va boshqa farqlovchi belgilar

Tizim nomi, logotipi va boshqa belgilar bo‘yicha oldindan qidiruv o‘tkazish, tovar belgisi sifatida ro‘yxatdan o‘tkazish zarurati, huquq egasi va a’zolar tomonidan foydalanish qoidalarini belgilash.

15-band

Ushbu 2-ilova normativ talablarni belgilamaydi. Unda ko‘rsatilgan masalalar loyiha tasdiqlanishidan oldin hal etiladi va yakuniy hujjatda ushbu ilova chiqarib tashlanadi yoki qabul qilingan qarorlar bilan almashtiriladi.